Historia Ziemi
Paleogen (66–23,03 mln lat temu)
Rozpoczęła się era dominacji ssaków, zajęły one wszystkie środowiska i osiągnęły gigantyczne rozmiary. W oceanach miejsce mezozoicznych gadów zajęły...
Kiedy powstał i jak zmieniał się Bałtyk?
Bałtyk jest morzem młodym, jednym z najmłodszych na Ziemi. Jednak w ciągu swojej krótkiej historii morze to przeszło kilka...
Zmiany poziomu wód w Bałtyku
Jednym ze skutków globalnego ocieplenia może być katastrofalny wzrost poziomu mórz i oceanów. Aby ocenić zagrożenie, polscy geolodzy odtwarzają...
Skorupa oceaniczna
Skorupa oceaniczna pokrywa około 60% powierzchni Ziemi. Jest wyraźnie cieńsza od skorupy kontynentalnej – osiąga zaledwie 5-8 km grubości,...
Grzybobranie w jaskini, czyli heliktyty
Przyroda, a zwłaszcza jej geologiczne oblicze potrafi nas jednak ciągle czymś zaskoczyć. Znane są specyficzne grzybki spotykane w jaskiniach,...
Doliny ryftowe
Szczelina szczelinie nierówna. Dolina Pinglu położona jest na rozległym, lessowym płaskowyżu w prowincji Shanxi w północno-środkowych Chinach. Ma długość...
Geozagrożenia
„Włosy Pele”
Długie, jasne nitki powiewające na zboczach wulkanu Kilauea to „włosy Pele”, rzadkie zjawisko nazwane imieniem hawajskiej bogini wulkanów, która...
Erupcje freatopliniańskie – eksplozje, które zmieniają historię
Czym są erupcje freatopliniańskie? Erupcje freatopliniańskie należą do najbardziej spektakularnych i niszczycielskich zjawisk wulkanicznych na Ziemi. Powstają, gdy kwaśna...
Wulkany stożkowe
Wulkany stożkowe są najbardziej rozpowszechnione na lądzie. Powstają w wyniku wewnątrzpłytowych erupcji eksplozywnych, głównie o charakterze freatomagmowym, oraz erupcji...
Wulkanizm w przeszłości geologicznej
W historii Ziemi wulkanizm był zarówno istotnym czynnikiem kształtowania jej powierzchni, jak też odegrał ważną rolę w formowaniu się...
Wulkaniczne trzęsienia ziemi
Trzęsienia ziemi związane z erupcjami wulkanów są znacznie słabsze od trzęsień tektonicznych; najsłabsze określane są jako wstrząsy sejsmiczne. Ich...
Erupcje hawajskie
Do erupcji hawajskich zalicza się wylewy law bazaltowych w warunkach subaeralnych. Są to lawy o niskiej lepkości i wysokiej...
Paleoklimat
Klimat w jurze (201-145 mln lat temu)
Obraz jury jako czasu wyrównanego, ciepłego klimatu na całej Ziemi okazuje się być zbytnim uproszczeniem – świat archozaurów i...
Przeprawa hetmana Czarnieckiego: prawda czy mit?
Czy hetman Czarniecki wraz ze swoim wojskiem naprawdę przeprawiał się wpław przez morze? Wątpliwości rozwiewa geologia, dając możliwość odtworzenia...
Jakie pamiątki zostawił po sobie lodowiec?
Przez ostatni milion lat obszar Polski był przeważnie skuty tęgim mrozem i pokryty grubym, dochodzącym do 2,5 km lądolodem....
Minerały i skały
Mamy kamienną twarz – dosłownie. Minerały w ludzkim ciele
Powiedzenie „mieć kamienną twarz” może mieć zaskakująco dosłowne znaczenie. Choć minerały kojarzą się głównie z górami, skałami i geologicznymi...
Diamenty spod lodu: jak Kanada stała się światowym gigantem w wydobyciu cennych kamieni
Jeszcze w latach 80. XX wieku nikt nie przypuszczał, że mroźna Kanada stanie się jednym z głównych graczy na...
Cztery kilometry w dół: rekordowa kopalnia złota Mponeng w RPA
Cztery kilometry pod powierzchnią ziemi, w upale sięgającym 66°C i wilgotności 95%, górnicy wydobywają najcenniejszy z kruszców. Kopalnia Mponeng...
Życie na Ziemi
Kto znosił największe jajka?
Czy największe jaja w historii Ziemi składały dinozaury? Choć intuicja mogłaby podpowiadać inaczej, odpowiedź brzmi: nie! Ten rekord należy...
Jajko czy kura? Geologiczno-biologiczna podróż przez 500 milionów lat
Pierwsze jaja pojawiły się około 500 milionów lat temu. Były miękkie, pozbawione twardej osłony i składane głównie w środowisku...
Jimbacrinus – skamieniały świadek wielkiego wymierania
W sercu pustynnego interioru Australii Zachodniej, w pobliżu miejscowości Gascoyne Junction, odkryto niezwykłe skamieniałości morskich organizmów. Te doskonale zachowane...
