Planeta Ziemia
Gdy kontynent pęka – doliny ryftowe i ich geologiczni sobowtórzy
Wyglądają jak ogromne blizny przecinające powierzchnię Ziemi. Niektóre powstają wskutek rozciągania skorupy ziemskiej, inne są dziełem płynącej wody, zapadania...
Jak magnetyzm oddziałuje na skały, czyli kto kogo przyciągnie i na czyją stronę?
Pole magnetyczne Ziemi jest niewidoczne, ale oddziałuje także na minerały i skały. Jedne substancje są przez nie bardzo słabo...
Jak mierzono Ziemię?
Jak zmierzyć wielkość planety, stojąc na jej powierzchni? Problem określenia rozmiarów i kształtu Ziemi zajmował uczonych już w starożytności....
Jakie pamiątki zostawił po sobie lądolód?
Dzisiejszy krajobraz znacznej części Polski jest w dużej mierze pamiątką po plejstoceńskich zlodowaceniach. W ciągu ostatnich około 2,6 mln...
Epoka lodowcowa w plejstocenie (2,6 mln – 11,7 tys. lat temu)
W plejstocenie nastąpiła epoka lodowcowa, która być może trwa do dziś. Zmiany klimatu były drastyczne. W ciągu niespełna jednego...
Temperatura Ziemi
W wielu miejscach na świecie z wulkanów wypływa rozgrzana do czerwoności lawa, a z głębi ziemi wydostają się gorące...
Geoturystyka
Geozagrożenia
Erupcje subpliniańskie
Erupcje subpliniańskie to silne erupcje wybuchowe. Wulkan wyrzuca podczas nich ogromne ilości popiołu, gazów i fragmentów skał, a nad...
Erupcje subaeralne i płytkomorskie
Nie wszystkie wulkany wybuchają tak samo. Jedne spokojnie wylewają lawę, inne co kilka minut wyrzucają w powietrze jej rozżarzone...
Dlaczego ziemia się trzęsie?
Wszystko przez te płyty! A dokładniej – przez naprężenia gromadzące się w skałach podczas ich ruchu. Kiedy skały nie...
Gazy wulkaniczne
Wulkan to nie tylko lawa, popiół i fragmenty skał. Z jego wnętrza wydostają się również ogromne ilości gazów. To...
Wulkaniczne tsunami
Tsunami najczęściej kojarzymy z silnymi trzęsieniami ziemi pod dnem oceanów. Wulkany również potrafią jednak wywoływać ogromne fale. Dzieje się...
Wulkaniczne osuwiska i lawiny
Wulkan może być niebezpieczny nawet wtedy, gdy nie wyrzuca lawy ani popiołu. Jego strome, osłabione zbocza mogą nagle się...
Zrozumieć Ziemię
Formy rzeźby terenu związane z lądolodem
Z tego artykułu dowiesz się: Krajobraz młodoglacjalny Patrząc na mapę zasięgów lądolodów nietrudno się zorientować, że obszar zajęty dawniej...
Kras i nacieki krasowe
– Nigdy nie wiem – zawołał Harry do Hagrida, przekrzykując hałasujący wózek – jaka jest różnica między stalagmitami a...
Węgiel i jego obieg w przyrodzie
Pierwiastek C, czyli węgiel znajduje się w atmosferze, litosferze i w organizmach żywych w różnej formie i w zmiennej...
Co to są skamieniałości i jak powstają?
Skamieniałości to zachowane do naszych czasów szczątki dawnych zwierząt i roślin, a także ślady ich działalności. Skamieniałości zachowują się...
Źródła: powstawanie i klasyfikacja
Obecność wody na Ziemi opisywana jest za pomocą cyklu hydrologicznego i z tej perspektywy nie ma początku i końca...
Budowa Ziemi
Planeta na której mieszkamy – Ziemia – składa się z warstw. Czy to oznacza, że Ziemia jest jak cebula?...
Geologia kosmiczna
Rodzaje meteorytów
Meteoryty, podobnie jak skały na Ziemi, znacznie różnią się składem, strukturą i historią powstania. Najprostszy podział wyróżnia trzy główne...
Minerały i skały
Piękne agaty
Niepozorne na pierwszy rzut oka, fascynują po przecięciu i oszlifowaniu. Pojawiają się fantastyczne barwy i subtelne cieniowanie. To wielkie...
Bursztyn – złoto północy
Bursztyn bałtycki, którego największe złoża i nagromadzenia rozprzestrzenione są na południowych wybrzeżach Morza Bałtyckiego i obszarach Europy Środkowej, jest...
Ametyst – fioletowy kwarc, który miał chronić przed… pijaństwem
Trudno pomylić go z pospolitym kamieniem. Intensywnie fioletowe kryształy wyrastające ze ścian skalnej pustki potrafią wyglądać jak wnętrze geologicznej...
Życie na Ziemi
Jajko czy kura? Geologiczno-biologiczna podróż przez 500 milionów lat
Pierwsze jaja pojawiły się około 500 milionów lat temu. Były miękkie, pozbawione twardej osłony i składane głównie w środowisku...
Jimbacrinus – skamieniały świadek wielkiego wymierania
W sercu pustynnego interioru Australii Zachodniej, w pobliżu miejscowości Gascoyne Junction, odkryto niezwykłe skamieniałości morskich organizmów. Te doskonale zachowane...
Żuchwa, która zmieniła historię: Mauer 1 i początek Homo heidelbergensis
Zwyczajna żwirownia, jesienny poranek 1907 roku i przypadkowe znalezisko, które rzuciło nowe światło na ewolucję człowieka w Europie. Tak...
Dzieje Ziemi
Zaginiony ląd – Doggerland
W nie tak bardzo odległej przeszłości geologicznej można było przejść suchą stopą z dzisiejszych terenów kontynentalnej Europy do Wielkiej...
Przyczyny wielkiego wymierania na granicy kredy i paleogenu
Około 66 milionów lat temu z powierzchni Ziemi zniknęło blisko 75% gatunków. Wymarły wszystkie dinozaury nieptasie, pterozaury, amonity oraz...
Las sprzed 20 milionów lat
Polskie lasy, choć piękne i różnorodne, nie zawsze wyglądały tak jak dzisiaj. W łagodnym klimacie miocenu (5,3–23,0 mln lat...
