Masyw Śnieżnika przypomina wielkiego pająka. Tyle, że ramion, czyli grzbietów górskich, odchodzących od położonego w centrum Śnieżnika (1425 m n.p.m.) ma nie osiem, tylko sześć. Tymi ramionami oplata całą wschodnią część ziemi kłodzkiej. No właśnie, nie Kotliny Kłodzkiej, bo ta zajmuje tylko niewielki obszar wokół miasta Kłodzka. Ziemia kłodzka to natomiast cały ten obszar w kształcie pięciokąta, wcinający się głęboko w terytorium Czech.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jak powstał Masyw Śnieżnika i jakie skały budują ten obszar,
- czym jest kopuła orlicko-śnieżnicka i jakie procesy geologiczne doprowadziły do jej uformowania,
- w jaki sposób późniejsze ruchy tektoniczne podzieliły ten region na obecne jednostki geologiczne.
Sam Masyw Śnieżnika należy do Sudetów Wschodnich, ale tylko w podziale geograficznym! W podziale geologicznym należy bowiem do Sudetów Środkowych.
Masyw Śnieżnika zbudowany jest ze skał, których geologiczna historia sięga przeszło 500 milionów lat. Skały te podczas orogenezy waryscyjskiej (zwanej też hercyńską) zostały pogrążone w skorupie ziemskiej na głębokości sięgające dziesiątek kilometrów i tam zmetamorfizowane.
Z pierwotnych skał osadowych i wulkanicznych powstały łupki łyszczykowe, gnejsy, marmury, kwarcyty i amfibolity (tzw. seria Stronia-Młynowca). Wśród tych skał najbardziej znane są marmury, na czele z przepiękną „Białą Marianną” wydobywaną w przeszłości w rejonie Stronia Śląskiego.
Skały plutoniczne – granity również zostały przeobrażone w gnejsy (oczkowe gnejsy śnieżnickie), z których część została pogrążona tak głęboko, że niektóre partie tych skał uległy nadtopieniu, tworząc gnejsy migmatyczne (gnejsy gierałtowskie; fig. 2). Skały te zostały następnie wypchnięte z powrotem i uformowane w kopułę. Ta struktura geologiczna nosi nazwę kopuły orlicko-śnieżnickiej i buduje dziś znaczną część ziemi kłodzkiej.
Wiele milionów lat później, w późnej kredzie (około 90 milionów lat temu), gdy znaczna część dzisiejszych Sudetów zalana była przez morskie wody, a Masyw Śnieżnika był częścią lądu nieznacznie tylko wznoszącego się ponad poziom morza, rozpoczęły się ruchy tektoniczne, które doprowadziły do powstania rowu tektonicznego górnej Nysy Kłodzkiej, który przeciął kopułę orlicko-śnieżnicką na dwie części, stanowiące zręby tektoniczne. Zręby te budują współcześnie Góry Orlickie i Bystrzyckie na zachodzie, a także Masyw Śnieżnika i Góry Złote położone na wschodzie.
W ujęciu geologicznym zachodnia część kopuły orlicko-śnieżnickiej nazywana tradycyjnie jest metamorfikiem orlicko-bystrzyckim, a część wschodnia metamorfikiem Lądka-Śnieżnika.
Podsumowanie
- Masyw Śnieżnika to jedna z najważniejszych jednostek geologicznych ziemi kłodzkiej, zbudowana ze skał, których historia sięga ponad 500 milionów lat.
- Podczas orogenezy waryscyjskiej pierwotne skały zostały przeobrażone w różnorodne skały metamorficzne, m.in. gnejsy, marmury, kwarcyty i łupki łyszczykowe.
- W późnej kredzie powstanie rowu tektonicznego górnej Nysy Kłodzkiej podzieliło kopułę orlicko-śnieżnicką na dwa zręby, budujące współcześnie Góry Orlickie i Bystrzyckie oraz Masyw Śnieżnika i Góry Złote.
Opracowano na podstawie treści serwisu internetowego „Zrozumieć Ziemię” (red. G. Pieńkowski, S. Cwojdziński, A. Fijałkowska–Mader, M. Krzeczyńska, T. Krzywicki, J. Malec, J. Pacuła, K. Pochocka–Szwarc, J. Rychel, S. Salwa, Z. Szczepanik, P. Szrek, A. Wierzbowski, P. Woźniak, Z. Złonkiewicz).
Aktualizacja i adaptacja w ramach zadania psg pn. „Ochrona georóżnorodności, geoedukacja i geoturystyka”, finansowanego ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: M. Szadkowski, 2025.
