Masa Ziemi wynosi w przybliżeniu 5,9722 × 10²⁴ kg, czyli około 5,97 tryliona trylionów kilogramów (5 972 200 000 000 000 000 000 000 kg). To wartość wyznaczona z bardzo dużą precyzją na podstawie praw grawitacji Newtona, ruchu satelitów oraz pomiarów geodezyjnych.

Imponująca, ale nie rekordowa

Choć w skali „ludzkiej” jest to liczba trudna do wyobrażenia, w skali kosmicznej Ziemia nie należy do gigantów. Jowisz ma masę około 318 razy większą, a Słońce aż 333 000 razy większą od masy naszej planety. Na tle gazowych olbrzymów Ziemia rzeczywiście wygląda jak „fit planeta”.

Czy Ziemia chudnie? Bilans strat i zysków

Nasza planeta nie jest układem całkowicie zamkniętym. Każdego roku z górnych warstw atmosfery ucieka w przestrzeń kosmiczną około 1,5 tysiąca ton helu oraz kilkadziesiąt tysięcy ton wodoru. Proces ten zachodzi głównie w egzosferze i jest związany z wysoką energią cząsteczek lekkich gazów.

Jednocześnie Ziemia „przybiera” na wadze dzięki pyłowi międzyplanetarnemu i drobnym meteorytom, które codziennie opadają na jej powierzchnię. Szacunki mówią o kilku–kilkunastu tysiącach ton materii rocznie. Po zsumowaniu strat i zysków bilans wychodzi jednak na minus: Ziemia traci „na wadze” około 50 tysięcy ton rocznie.

Brzmi dramatycznie, ale w praktyce oznacza to ubytek rzędu 10⁻²⁰ całkowitej masy planety rocznie – absolutnie pomijalny z geologicznego punktu widzenia.

Najcięższe są „wnętrzności” planety

Zdecydowanie najmasywniejszą częścią Ziemi jest jej jądro, zbudowane głównie z żelaza i niklu. Jego masa wynosi około 1,93 × 10²⁴ kg, czyli blisko jedną trzecią masy całej planety. To właśnie dzięki niemu Ziemia posiada pole magnetyczne, które chroni atmosferę przed wiatrem słonecznym.

Dla porównania:

  • wszystkie morza i oceany zawierają zaledwie 0,023% masy Ziemi,
  • atmosfera to tylko 0,0000086% masy planety.

Woda i powietrze, choć kluczowe dla życia, są masowo jedynie cienką „skórką” na skalnym globie.

Ludzkość w skali planety

Cała populacja ludzi waży łącznie około 500 milionów ton. To odpowiada mniej więcej 8 × 10⁻¹⁵ masy Ziemi. Innymi słowy: nawet gdyby cała ludzkość zniknęła z powierzchni planety, z punktu widzenia jej masy byłoby to całkowicie niezauważalne.

Najcięższy naturalny obiekt na powierzchni

Za najcięższy naturalny obiekt na Ziemi uznaje się Mount Everest (8 848 m n.p.m.). Oszacowanie jego masy jest trudne, bo wymaga założeń dotyczących objętości i gęstości skał, ale przybliżone wartości wskazują na rząd wielkości ~10¹⁵ kg (biliony ton).

To wciąż zaledwie około 0,00000005% masy Ziemi – nawet najwyższe góry są jedynie drobnymi nierównościami na tle całej planety.

Dlaczego ważymy różnie w różnych miejscach Ziemi

Ziemia nie jest idealną kulą, lecz geoidą spłaszczoną na biegunach. Dodatkowo działa na nas siła odśrodkowa, największa na równiku. W efekcie:

  • na biegunach ważymy najwięcej,
  • na równiku nawet o 0,5% mniej.

Przykładowo osoba o masie 60 kg będzie ważyła około 59,8 kg na równiku i 60,1 kg na biegunie.

Masa i grawitacja na innych ciałach niebieskich

Ta sama masa ciała oznacza zupełnie inną „wagę” na różnych planetach i księżycach:

  • Merkury – ok. 22,6 kg,
  • Wenus – ok. 54,3 kg,
  • Księżyc – ok. 10 kg,
  • Jowisz – ok. 152 kg,
  • Słońce – ok. 1 676 kg.

Warto pamiętać, że w przypadku Jowisza i Słońca są to wartości czysto teoretyczne – nie mają one stałej, skalnej powierzchni, na której można by „stanąć”.

Ciekawostka na koniec

Gdyby Ziemia była tak gęsta jak jej jądro, miałaby średnicę mniejszą o kilka tysięcy kilometrów. To pokazuje, jak ogromny wpływ na masę i rozmiar planety ma jej wewnętrzna budowa, a nie tylko to, co widzimy na powierzchni.

Źródła:

  • NASA – Earth Fact Sheet
  • USGS – Earth’s Interior and Density